ابوالحسن فاضل بهسودی
آيت اللّه فاضل در سال 1319 هجري شمسي در «كجاب بهسود» استان ميدان افغانستان كه در 100 كيلومتري شهر كابل (پايتخت) واقع گرديده است، در يك خانواده مذهبي و علمي ديده به جهان گشود. با درخشش اين ستاره در فضاي كانون پر محبت خانوادگي، ديدگان خانوادهاش روشن گرديد. در دوران حيات پر بارش، خردمندي را با عشق به دين، مجاهدت و اخلاص در آميخت. سعي كرد تا از زندگي خود حريمي امن براي پيشرفت و عزت بسازد و به آيندگان واقع بيني را بياموزد.از سر چشمه پر بهره توحيد و اخلاق، سيراب گشته بود. در جويباري آميخته به صفاي عرفان ملكوتي، جاري گشت، تا فرهنگ ناب و والاي اهلبيت (ع) و معارف دست نخورده ديني را با عمل، گفتار و مجاهدت، تبيين و ميراث گرانبهايي از خويش بر جاي بنهد .گروه : علوم انساني رشته : الهيات و معارف اسلامي والدين و انساب : آيت اللّه فاضل (ره) از نظر سلسله نسب از جمله سادات عاليقدري است كه اجدادش از بزرگان منطقه بودهاند. و همه از علماء و پيشگامان ترويج معارف ديني به حساب ميآمدهاند. پدرش سيّد محسن كربلايي فرزند سيّد مصطفي فرزند سيّد سلطان فرزند سيّد ميرزا حسين فرزند سيّد فضل اللّه فرزند سيّد صافي فرزند سيّد احمد فرزند سيّد عبداللّه فرزند سيّد ميرزا حسن فرزند سيّد امين (سيّد سالم ،سيّد اسلام و سيد يحيي كه سه فرزند سيّد امين هستند، در منطقه، دفن و جزء قبور محترم داراي بارگاه مجلّل هستند و مورد توجه زياد مخلصين قرار ميگيرند و در مناسبتهاي مذهبي و حتي جهت رفع مشكلات به آنها توسل ميجويند و در كنار آرامگاه آنها نذر مينمايند و آنان را صاحب كرامات ميدانند.) و سلسله نسب سيّد ابوالحسن فاضل (ره) كه از سادات جليل القدر حسيني ميباشد، به امام زين العابدين (ع) ميرسد.خاطرات کودکي : قبل از تولد، پدر سيدابوالحسن، حجة الاسلام و المسلمين سيّد محسن مصطفوي (ره) در سن 20 سالگي رحلت نموده بود، اين سيّد از بدو تولد آغوش گرم و پر از محبت پدر را نديد.عمويش علامه سيّد حسن مصطفوي معروف به «سيّد آخوند» مسئوليت سرپرستي وي را به عهده گرفت و با دقت تمام به بارور كردن استعدادهاي او همّت گماشت.تحصيلات رسمي و حرفه اي : آيت اللّه فاضل (ره) با استعداد فوق العادهاي كه داشت، تحصيلات ابتدايي را در زادگاهش نزد عمويش به پايان رسانيد. دروس مقدماتي و قسمتي از قوانين را نيز نزد عمويش علامه حاج سيّد حسن مصطفوي فرا گرفت و پس از فوت عمويش بخش ديگري از قوانين و همچنين رسايل را نزد مرحوم شيخ خان علي خواتي (مشهور به حاج شيخ) فرا گرفت.پس از آنكه مدارس بهسود را فراخور نياز و ضرورت تحصيلي خود نديد براي طي نمودن مدارج بالاتر علمي به كابل عزيمت و دروس سطوح عاليه را نزد استاد فرزانه و عالم رباني حضرت آيت اللّه شهيد سيّد محمد سرور واعظ (ره) آموخت و بسيار سريع از چهرههاي ممتاز حوزه علميه محمدّيه - كه زير نظر و هدايت شهيد واعظ (ره) اداره ميشد. - گرديد و جايگاه خاصي را در بين طلاب علوم ديني باز نمود.در سال 1349 هجري شمسي جهت تحصيل، عازم نجف اشرف شد و به درس كفاية الاصول مرحوم آيت اللّه شيخ صدرا بادكوبي و نيز در درس مكاسب آيت اللّه شيخ حسين لنكراني، شركت و بهره فراواني از اين دو عالم بزرگوار گرفت و از سال 1351 بمدت 10 سال در دروس خارج آيات عظام و مراجع بزرگ و افتخارات حوزه علميه نجف اشرف، چون خوئي (ره) و صدر (ره) شركت داشت و از سرچشمههاي فضيلت، تقوي و فقاهت اين دو چهره علمي كمال استفاده را برده، پس از 15 سال اقامت در كنار بارگاه ملكوتي امير المؤمنين (ع) و بهرهگيري از منابع سرشار فقهي و اصولي ... سرانجام به درجه اجتهاد نائل آمد.استادان و مربيان : آيت اللّه فاضل (ره) از حضور فرزانگان علم و تقوا - چه در افغانستان يا نجف اشرف - كمال استفاده را برد.نخستين استاد او عمويش سيّد حسن مصطفوي (ره) است كه دوره مقدّماتي را در حضورش خواند و سپس از مرحوم شيخ خان علي كه از مردان پارسا و علماي ربّاني بود، علوم حوزهاي را فرا گرفت.و پس از چندي براي پيمودن بالاترين سطوح علمي، راهي شهر كابل شد و افتخار شاگردي آيت اللّه شهيد سيّد محمّد سرور واعظ (ره) را كسب و در مدرسه علميّه محمّديّه مقيم گرديد. آيت اللّه واعظ (ره) كه از همان منطقه بهسود است، پس از سالها كسب فيض از حضور آيت اللّه العظمي حكيم (ره) و قرار گرفتن در صف شاگردان درجه اول ايشان، به دستور وي عازم افغانستان ميشود و مدرسه محمديّه، مسجد و كتابخانه تأسيس مينمايد. و با فصاحت خاصي كه داشت به ترويج معارف ديني ميپردازد و دستگاه حكومتي كه حضور شخصيتهاي علمي و مبارز را مانع سلطنت خويش ميبيند، شهيد واعظ را دستگير و سه سال از فعّاليتهاي فرهنگي محروم ميكند و پس از آزادي باز به نجف اشرف ميرود و آثار گرانقدر خود را كه عبارتند از: تقريرات اصول آيت اللّه خوئي (مصباح الاصول) ، سيف الاسلام و تحفة الفقيه، به چاپ ميرساند. و با بازگشت دوباره، محدوده فعّاليّت خويش را گسترش ميدهد و تا آخر عمر شاگردان زيادي را پرورش ميدهد كه آيت اللّه فاضل يكي از آنها است. مرحوم فاضل (ره) در نجف با استفاده از حضور فرزانگان علوم ديني و معارف قرآني مانند:- آيت اللّه شيخ صدرا بادكوبي (ره)- آيت اللّه شيخ حسين لنكراني (ره)- آيت اللّه العظمي خويي (ره)و آيت اللّه العظمي شهيد صدر (ره)مراحل كمال را ميپيمايد واز شاگردان درجه اول آنها قرار ميگيرد.هم دوره اي ها و همکاران : اين شخصيت فرزانه با خيلي از شخصيتهاي علمي - سياسي آشنا بودند كه ما به معرفي چند تن از آنها ميپردازيم:- آيت اللّه العظمي سيستاني: شخصي بنام سيّد ابراهيم جعفري قبل از ماه رمضان 77 جهت زيارت عتبات به كربلا و نجف ميرود. شخص نامبرده حكايت ميكرد كه: من خدمت آيت اللّه سيستاني مشرف شدم و از مشكلات افغانستان گفتم. ايشان فرمود: افغانستان تنها پشتيبان خود را از دست داد. مرحوم فاضل (ره) پشتيبان آن كشور بود.- آيت اللّه حائري- آيت اللّه آصفي- آيت اللّه عالمي- حجة الاسلام و المسلمين ابراهيمي، نماينده مقام رهبري در امور افغانستان.- و نيز از دانشگاهيان و اهل سنّت...همسر و فرزندان : آيت اللّه فاضل (ره) داراي هفت فرزند هستند، سه دختر و چهار پسر كه عبارتند از:1 - حجة الاسلام و المسلمين حاج سيّد حسن فاضل زاده (مصطفوي) فرزند بزرگ ايشان كه در زمان حيات مرحوم بطور هميشه خود را وقف امورات اجتماعي - سياسي ايشان نموده بود و لحظهاي از ايشان دور نگرديد، ايشان شاگردي كاملاً ممتاز در صحنه اجتماعي - سياسي براي وي تلقي ميگرديد و اكنون وارث متعهد و امين ايشان در جهت ادامه دادن راه و سيره و برنامههاي مرحوم به حساب ميآيد.2 - حاج سيّد حسين فاضل زاده، فارغ التحصيل علوم سياسي (كارشناسي)3 - سيّد صادق فاضل زاده4 - سيّد محسن فاضل زادهزمان و علت فوت : اين فقيد سعيد پس از سالها، خدمات انجام يافته و يا نيمه تمام و به ياد ماندني و يك عمر تلاش بي وقفه علمي - سياسي در سپيدهدم 1377/7/23 و به سن 58 سالگي و در اثر بيماري سرطان خون، روحش به ملكوت اعلي پرواز كرد و جامعه اسلامي و حوزههاي علميه را داغدار ساخت. ايشان از مشكلاتي كه دامنگير جامعه اسلامي ( بخصوص جامعه رنجور افغانستان) شده بود، رنج ميبرد و انتظار لقاء معبود را داشت. فرزند گراميش نقل ميكند كه:«شب آخر كه لحظههاي پاياني عمر ايشان بود، مرا علي رغم شبهاي گذشته از رفتن به خانه خودم باز داشت. من با حجت الاسلام سيّد محمد باقر صميمي كه او را نيز از رفتن مانع شده بود، در كنار بستر ايشان بوديم. حاج آقا در طول همان شب هر چند دقيقه، طلوع شفق را ميپرسيد و منتظر طلوع فجر بود. تا شب از نيمه گذشت، ايشان به پشتي تكيه داده بود. من و جناب آقاي صميمي در مقابلش نشسته بوديم. حدود طلوع فجر بود كه صداي اللّه اكبر ايشان بلند شد. آقاي صميمي خود را به وي رساند و گفت: حاج آقا تمام كرد. من باورم نشد. خود را به بالين پدر رساندم. با كمال تأسف متوجه شدم كه دعوت حق را لبيك و به لقاء اللّه پيوسته است.» در ميان اجتماع با شكوه تودههاي غمناك، پيكر او را به سوي گلزار شيخان حركت دادند. همچون صدف در درون خاك گلزار شيخان در كنار تربت پاك زكريا بن آدم و ميرزاي قمي - رحمهما الله - آرميد.مشاغل و سمتهاي مورد تصدي : حضرت آيت اللّه فاضل (ره) خدمات ارزندهاي را انجام دادند و يا در پي انجامش فداكاري و ايثارگري فراوان نمودند كه ما در اين مقال بر اساس ظرفيت اين مبحث به چند نمونه از آن اشاره ميكنيم: 1 - وحدتطلبيحضرت آيت اللّه فاضل (ره) همبستگي احزاب شيعي و هماهنگي مجموعههاي شيعي و سنّي را گامي مطمئن در مسير وحدت ملي تلقي ميكرد. 2 - دعوت به صلح: آيت اللّه فاضل (ره) براي بر قراري صلح و رفع تشنّجات گروهي (شيعه - سنّي) در سال 1364 در رأس يك هيئت صلح وارد كشور افغانستان شد و دستههاي متخاصم را به تفاهم دعوت و با هوشياري خويش، كشمكشهاي نظامي و قشري و گروهي را در بسياري از مناطق خشكانيد. اين كار ارزشمند را در سال 1365 در مناطق مركزي و در سال 1373 در منطقه جاغوري به انجام رسانيد، صلح و آرامش را بر قرار ساخت. 3 - تقريب بين المذاهب اسلامي: آيت اللّه فاضل (ره) با توجه به ساختار سياسي و فرهنگي افغانستان نزديك شدن مذاهب موجود در صحنههاي سياسي - فرهنگي و جهادي كشور را يكي از راههاي مؤثر و پشتوانه قوي و مثبت براي پيشرفت امور جامعه به حساب ميآورد. وي با اخلاص تمام در داخل كشور براي تحقق طرح تقريب مذاهب اقدامات لازم را به عمل آورده و تماسهايي با شخصيّتهاي مذهبي اسلامي نيز بر قرار كرده بود. 4 - ايجاد نهضت فكري - سياسي: اين شخصيّت فرزانه ميكوشيد قشرهاي حوزه و دانشگاه را با هم نزديك كند و لذا با جدّيت تمام به سازماندهي اين دو نيروي پيشتاز مشغول بود. فعاليتهاي آموزشي : در اول شروع تحصيلات - چه در بهسود و يا كابل - و پس از اتمام دروس خويش به تدريس آنها ميپرداخت. آيت اللّه فاضل (ره) مدت زمانيكه در نجف اشرف بودند، علاوه بر شركت در درسهاي خارج اصول وفقه، فلسفه و كلام و پژوهش پيرامون معارف اسلامي و توجه به مسايل جهان و مشكلات جامعه اسلامي، به تدريس نيز مبادرت ميورزيد؛ يكي از بستگانش ميگويد:«آن فقيد سعيد در نجف اشرف، درسهاي سطوح عاليه از جمله كفايه، مكاسب، رسايل، حلقات شهيد صدر (ره) و درسهاي عقائد را، تدريس ميكردند، كه در درسهاي ايشان طلاب فاضل از كشورهاي مختلف افغانستان، پاكستان، ايران، لبنان و عراق شركت مينمودند.»و هنگامي كه وارد سوريّه ميگردد و مدّت كوتاهي كه در آن كشور اقامت دارد، به تدريس ميپردازد. ديگري ميگويد:«آيت اللّه فاضل، پس از آنكه مدت كوتاهي به درجه اجتهاد ميرسد، به تدريس ميپردازد .آيت اللّه فاضل (ره) پس از ورود به خاك جمهوري اسلامي ايران و اقامت در حوزه علميّه قم پيرو در خواست تعدادي از فضلاء افغاني حوزه علميّه قم در سال 1365 به تدريس خارج فقه و اصول مشغول ميگردد. اين جلسات نخست در مدرسه توحيد كه زير نظر شخص ايشان تأسيس شده و اداره ميگرديد، داير و در سال 1369 هجري. شمسي به سالن شماره 31 مدرسه آيت اللّه العظمي گلپايگاني منتقل گرديد، تا اينكه مجدداً از سال 1375 در دفتر ايشان دوباره آغاز و تا قبل از ارتحال ايشان ادامه يافتمراکزي که فرد از بانيان آن به شمار مي آيد : يكي از شاهكارهاي اجتماعي آيت اللّه فاضل (ره) ايجاد دارالايتام بود و با توجه به مسئوليّتهاي خطير سياسي - فرهنگي كه ايشان داشت، لحظهاي از خدمت به تودههاي محروم و خانوادههاي شهداء و ايتام... غافل نبود و در همين راستا مؤسّسه خيريّه خاتم الانبياء و دارالايتام را در كابل و برخي از شهرهاي جمهوري اسلامي ايران راه اندازي نمود.شاگردان : آيت اللّه فاضل (ره) در مدت حضور خويش در افغانستان، نجف اشرف و قم، شاگردان فراواني راتربيت نمودهاند و از فيض و كمال علمي خويش بهرمند ساختهاند مانند:1 - شيخ علي اكبر محقق2 - سيد محمد باقر زكي3 - شيخ محمد محقق4 - شيخ ابواحمد ساعدي5 - سيّد عبداللّه فضل اللّه لبناني، كه كتاب اتم و حركت ايشان توسط او انتشار يافته است.6 - شيخ گردي حسين توكلي، كه اكنون در نجف است و از اساتيد آن حوزه ميباشد.7 - سيّد باقر علوي، مقيم نجف اشرف.8 - شيخ علي حسن رفيعي، از اساتيد جامعه در نجف اشرف.در حوزه قم، مدرسه علميه توحيد و درس خارج فقه و اصول ايشان خيليها، افتخار شاگردي آيت اللّه فاضل (ره) را يافتهاند كه در ظرفيت اين مقال نميگنجد.آرا و گرايشهاي خاص : خصوصيات اخلاقي آيت اللّه فاضل (ره) از جهات مختلف شايسته بررسي و مطالعه ميباشد و از مصاحبه با دوستان، هم دورههايشان و شاگردان آن مرحوم، پيداست كه وي از صفات نيك زيادي بهرمند بوده و ما در اين فرصت كم، برخي از صفات او را از زبان دوستان و همسنگريهاي فرهنگي - سياسياش ميشنويم.1 - تعبد 2 - دوستي اهلبيت (ع) 3 - بر خورد نيكو 4 - شجاعت 5 - تحمّل سختيچگونگي عرضه آثار : آيت اللّه فاضل (ره) غير از آثار ارزشمندي كه چاپ و به دست مردم رسيده، نوشتهها و آثار غير چاپي را نيز تدوين و آماده انتشار ساختهاند:1 - تقريرات درس خارج اصول آيت اللّه العظمي خوئي (ره)2 - تقريرات فقه آيت اللّه العظمي خوئي3 - تقريرات خارج فقه شهيد صدر (ره)4 - تقريرات خارج اصول آيت اللّه العظمي صدر (ره)5 - تقرير موضوعي: كه سلسله درسهاي استادش شهيد صدر است.6 - خاطرات دوران جهاداين نوشتهها بيشتر در زماني تدوين شده است كه ايشان در نجف بودند و با توجه به دوران كوتاه اقامت ايشان در نجف اشرف، با استعانت از امدادهاي غيبي و به ياري استعداد فوق العاده خود، آثار پر مايه علمي را از خود به يادگار گذاشتند.آثار : آراء الذّرين، حول الذّرة و الحركة ويژگي اثر : شان وقتيكه در نجف بود، مكتبهاي انحرافي - فلسفي مخصوصاً ماركسيسم در عراق گسترش مييافت. در همان زمان بود كه كتاب فلسفي با ارزش خود بنام - اتم و حركت - آراء الذرين... را نوشت كه توسط يكي از شاگردان ايشان، حجة الاسلام و المسلمين سيّد عبداللّه فضل اللّه در سال 1356 در لبنان به چاپ رسيد.آيت اللّه فاضل (ره) در اين اثر خود بسيار زيبا ديدگاه دانشمندان مادي و الهي را در مورد مادّه و حركت، به تعريف در آورده و بيان كرده كه نقش آن در تغيير مكانيكي مادي چيست؟ ماده، حركت و صورت تركيبي پديدههاي جهان را بسيار عالي بيان نموده است و ديدگاه فلاسفه الهي را در ردّ انديشه ماركسيسم بيان كرده و حدود تجربه و علوم تجربي را مشخص ساخته است.با رعايت سير منطقي بحث و طرح سؤالات پيرامون موضوع، به خوانندگان روشنايي ميبخشد و فلسفه دوستان را به اقناع فكري ميرساند.2 حوار حول المهدي الفاطمي ويژگي اثر : در اين كتاب روايات متواتري از رسول اكرم (ص) و ساير ائمه (ع) در شأن امام عصر (ع) نقل نموده است و نيز از علماء اهل سنت درباره ولادت، قيام و شرايط ظهور آن حضرت رواياتي را جمع آوري نموده است و سلسله سند آنها را نيز بسيار دقيق آورده است. و با شيوه مناظره، بين دو نفر سؤال كننده و پاسخ دهنده، بحث را شروع و سپس سؤال مطرح شده را بسيار روشن و متين جواب ميدهد.دلايل عقلي - فلسفي براي اثبات طول عمر امام زمان (ع) و بقاء وي از حوادث طبيعي به رشته تحرير در آمده است و كتاب ارزشمندي است كه مايه علمي و دقت نظر اين عالم ربّاني را نشان ميدهد.3 حول المعتقدات ويژگي اثر : در اين اثر، ديدگاه ماديون را در مورد جهان و هدفمندي نظام هستي بيان و سپس رد نموده است و تبيين ساخته كه خداشناسي ريشه فطري دارد و خيلي پديدههايي هستند كه با دستگاههاي مادي قابل درك و كشف نيستند. از كوچكترين ماده عالم همانند اتم تا بزرگترين پديده نظام هستي، نيازمند علت هستند.در بخش ديگري از اين كتاب به:- هدفمندي جهان هستي- تركيبات فيزيكي جهان و سير تكامل آن بر اساس قانونمندي، اشاره نموده است .و در پايان به معاد و رستاخيز انساني پرداخته و پاسخ منكران مرگ را داده است كه با مرگ، انسان پايان يافته نيست، بلكه مرگ خود نوعي تكامل است و اهداف قيامت، استقرار عدالت و رسيدگي به حقوق مظلومين ميباشد.4 منتهي المطالب في شرح المكاسب ويژگي اثر : اين اثر تحقيقي و گرانسنگ كه يكي از آخرين آثار علمي و قلمي ايشان است، حاوي نكات ظريف و بديع در شرح و توضيح كتاب «محرّمات» مكاسب شيخ اعظم ميباشد كه جلد اول آن به زيور طبع آراسته گرديده و در دسترس دانش پژوهان قرار دارد و جلد دوم آن آماده نشر ميباشد. اين اثر، كمك شايان به محصلين علوم ديني مينمايد. و خدمتگزاري ايشان را نسبت به حوزههاي علميه نشان ميدهد، و متأسفانه اجل نگذاشت تا از وجود پر مايه خويش دانش دوستان را فيض بخشد و افكار بلند خود را در قالب آثار مطبوع به رشته تحرير در آورد.
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
